WWW.ABSTRACT.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Abstract, dissertation, book
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:     | 1 || 3 | 4 |   ...   | 5 |

«Zbigniew T. Szmurło∗ Pierestrojka i tragiczne wydarzenia w Sumgaicie Pod koniec XX w. sytuacja panująca w Związku Radzieckim wymagała reform w ...»

-- [ Page 2 ] --

(…) radziecki Azerbejdżan dobrowolnie zrzeka się spornych prowincji i deklaruje przekazanie radzieckiej Armenii Zangezuru, Nachiczewania i Górskiego Karabachu. (...) Wiekowa nienawiść między Armenią i otaczającymi ją muzułmanami została rozwiązana za jednym zamachem, drogą ustanowienia braterskiej solidarności między ludem pracującymi Armenii, Turcji, Azerbejdżanu. Niech wiedzą wszyscy, którzy wiedzieć powinni, że tak zwany ormiański „problem”, nad którym bezskutecznie łamały głowę stare wilki imperialistycznej dyplomacji, była w stanie rozwiąPierestrojka i tragiczne wydarzenia w Sumgaicie Ordżonikidze (1886–1937), że Azerbejdżan (…) zadeklarował na korzyść radzieckiej Armenii przekazanie Nachiczewania, Zangezuru i Górskiego Karabachu26. Jednakże (…) już w marcu 1921 roku między radzieckim rządem i młodoturkami był zawarty Traktat Moskiewski, który wbrew realizacji postanowień układu pokojowego z Sèvres, podpisanego przez mocarstwa zachodnie, USA i Imperium Rosyjskie z rządem osmańskiej Turcji, były jej oddane bezpodstawnie wszystkie zachodnie ormiańskie terytoria... (...) Układ w Moskwie w celu rozprzestrzenienia rewolucji na Bliski Wschód był zawarty bez udziału przedstawicieli już wtedy istniejącej Socjalistycznej Republiki Armenii27. Turecko-radziecki układ „o przyjaźni i braterstwie” na wiele lat normalizował stosunki polityczne, a także przebieg radziecko-tureckiej granicy. Pierwsze lata istnienia Turcji znamionował taktyczny sojusz z bolszewicką Rosją, jednak już w drugiej połowie ubiegłego stulecia znalazła się ona ponownie w przeciwnym obozie. W 1945 r. ZSRR uzależniał przedłużenie turecko-radzieckiego traktatu o przyjaźni od spełnienia warunków postawionych w formie ultimatum.

Turcja miała się zrzec okręgów Karsu, Ardahanu i Artwinu na rzecz radzieckich Armenii i Gruzji, udostępnić flocie radzieckiej bazy wojskowe w rejonie cieśnin, a także zrewidować konwencję z Montreux z 1936 r., regulującą zasady tranzytu przez tureckie cieśniny28. Stalin dążył do zmiany niekorzystnych, jego zdaniem, zapisów traktatu. Turcja nie uległa jednak presji radzieckiej i nie przekazała swoich kaukaskich terytoriów ZSRR29. Groźba ewentualnego konfliktu terytorialnego ze Związkiem Radzieckim miała znaczący wpływ na prozachodnią politykę Turcji i jej dążenie do wstąpienia do NATO, którego członkiem została w 1952 roku.

Od 1921 r. Gruzja, Armenia i Azerbejdżan znalazły się za żelazną kurtyną. Turcja zaprzestała wówczas jakiejkolwiek polityki wobec Kaukazu Południowego30. Dawało to wolną rękę władzy radzieckiej, występującej odtąd w roli „strażnika”, „mediatora” i „policjanta” podbitych narodów. Po oderwaniu od Armenii ważnych dla niej regionów, komuniści dążyli do utworzenia przestrzeni, która mogła stać się ogniskiem zapalnym potencjalnych waśni etnicznych i religijnych. Karabach (po zać tylko władza radziecka” – И. В. Сталин, Да здравствует Советская Армения!, „Правда”, № 273, 4 декабря 1920 г.

Л. А. Хуршудян, В. А. Микаелян, Р. Р. Симонян, Нагорный Карабах в 1918–1923 гг., [w:], К освещению проблем истории и культуры Кавказской Албании и восточных провинций Армении, cост. П. М. Мурадян, Ереван 1991, s. 54.

В. В. Кривопусков, Мятежный Карабах. Из дневника офицера МВД СССР, Москва 2007, s. 308–309.

Stosunki turecko-rosyjskie, http://tout.blox.pl/2010/06/Stosunki-turecko-rosyjskie.html (dostęp: 20.09.2013).

K. Zaszowt, Relacje Turcji z Kaukazem Południowym i ich znaczenie dla Unii Europejskiej, [w:] Turcja i Europa. Wyzwania i szanse, red. A. Szymański, Warszawa 2011, s. 180.

K. Zaszowt, op. cit., s. 176.

Zbigniew T. Szmurło ormiańsku Arcach) – w 1921 r. został oddany przez Lenina i Stalina31 Azerbejdżanowi, co odbyło się przy jawnej ingerencji kemalowskiej Turcji32. Ormianie nigdy nie pogodzili się z tym, a Karabach i Nachiczewań są obszarami spornymi, generującymi poważne konflikty narodowościowe i działania wojenne. W 1945 r. o powrót Karabachu do Armenii upomniał się Grigor Arutiunow – Harutiunian (1900– 1957), w latach 1937–1953 kierujący ormiańską partią komunistyczną33, który w liście do Stalina przypomniał, iż spośród 153 tys. mieszkańców aż 137 tys. to Ormianie. Poprosił o rozpatrzenie możliwości korekty granic i włączenie obwodu do radzieckiej Armenii34. Podczas spotkania u Stalina na Kremlu poinformowano Mir Dżafara Bagirowa (1895–1956), w latach 1933–1953 pierwszego sekretarza Komunistycznej Partii Azerbejdżanu, iż (…) podjęto decyzję o aneksji Południowego Azerbejdżanu, znajdującego się we władaniu Iranu. Nowe ziemie miały być włączone do Azerbejdżańskiej SRR, zwiększając poważnie powierzchnię i ludność republiki. Beria i Mikojan zaproponowali Bagirowowi, by w związku z tymi planami wyraził zgodę na przekazaniu Armenii Górnego Karabachu, a Gruzji kilka regionów przygranicznych (...)35. Bagirow zgodził się, ale pod warunkiem przekazania Azerbejdżanowi trzech przylegających do niego regionów. Rozpoczęto targi i negocjacje36. Szef ormiańskich komunistów występował w tej sprawie również na forum ONZ37.





Nie wszyscy ormiańscy politycy zabiegali o zwrot przedmiotowych regionów Armenii. Anastas Mikojan (1895–1978) (…) szczególnie podłą żarliwość przejawiał z powodu Nachiczewania i Karabachu. Dosłownie zieleniał ze złości, jeśli ktokolwiek ośmielił się powiedzieć, że te ormiańskie terytoria powinny znaleźć się w składzie radzieckiej Armenii38. Azerbejdżańscy historycy chętnie przytaczają fragment sporządzonego dla Lenina sprawozdania Anastasa Mikojana (z 22.05.1919 r.) twierPor. С. Тарасов, Как Сталин „сдал” Карабах Азербайджану, http://www.regnum.

ru/news/1432940.html (dostęp: 19.09.2013).

Por. М. А. Жирохов, Семена распада: войны и конфликты на территории бывшего СССP, Санкт-Петербург 2012, s. 231.

Г. Мирзоян, Арутюнян (Арутинов) Г. А., Советские правители Армении: от Геворга Алиханяна до Сурена Арутюняна, „Ноев Ковчег” 2009, № 3 (138).

Обращение Первого Секретаря ЦК КП(Б) Армении Г. Арутинова к И. Сталину о внесении ЦК КП и Совнаркомом Aрмении на рассмотрение ЦК ВКП(Б) и Правительства СССР вопроса о включении Нагорного Карабаха в состав Армянской ССР [w:] Карабах в международном праве и мировой политике. Документы и комментарий, т. 1, ред. Ю. Барсегов, Москва 2008, s. 657.

W. Zajączkowski, Rosja i narody. Ósmy kontynent. Szkic z dziejów Eurazji, Warszawa 2009, s. 215. Por. Д. Гасанлы, Южный Азербайджан: начало холной войны, Баку 2003.

А. В. Пыжиков, Хрущевская „оттепель", Москва 2002, s. 203. В. В. Кривопусков, op.

cit., s. 312–313. Por. А. И. Подберезкин, Национальная доктрина России (Проблемы и приоритеты), Москва 1994, s. 295–296.

Л. М. Алексеева, История инакомыслия в СССР. Новейший период, Москва 1993, s. 73.

С. Айвазян, История России: Армянский след, Москва 2000, s. 534.

Pierestrojka i tragiczne wydarzenia w Sumgaicie dzącego, że Dasznacy – agenci ormiańskiego rządu – zabiegają o przyłączenie Karabachu do Armenii, ale to dla ludności Karabachu oznaczałoby utracenie źródła życia – Baku i związanie z Erywaniem, z którym nigdy niczym nie byli związani39. Pod koniec politycznej działalności Mikojan występował już jako orędownik sprawy karabachskiej – miał zaproponować Nikicie Chruszczowowi (1894–1971) oddanie regionu Armenii40. Rozdrażniony radziecki przywódca gotów był podstawić 12 tys.

wojskowych ciężarówek, które w ciągu jednej doby przewiozą Ormian do Armenii41.

Po XX Zjeździe KPZR (1956 r.) przybrały na sile wystąpienia Ormian z Górskiego Karabachu domagających się prawa do samookreślenia i połączenia z Armenią42. Na dużą i zauważalną skalę nasiliły się one w 1960 r. w trakcie obchodów 40-lecia władzy radzieckiej. W 1962 r. podczas XXII Zjazdu KPZR (…) wpłynęła na ręce Chruszczowa petycja podpisana przez 2,5 tys. mieszkańców Karabachu. Wzburzone nastroje w Obwodzie Karabachskim jeździł uspokajać urodzony tam marszałek Bagramian43.

Na początku lat 60. XX wieku w różnych kręgach ormiańskiej społeczności odżyły pragnienia pełnej, poza strukturami Związku Radzieckiego, niepodległości i życia w zjednoczonym państwie, w skład którego miały wchodzić radziecka Armenia oraz ziemie przyznane Azerbejdżanowi i Turcji. Zachęcali do tego wybitni ormiańscy intelektualiści, uczeni, twórcy oraz politycy tworzący struktury podziemne i opozycyjne.

Do pobudzenia pamięci historycznej Ormian i ich narodowej tożsamości przyczynił się polski publicysta Bohdan Gębarski (1905–1978), wielki sympatyk narodu ormiańskiego i jego kultury44. Jego artykuł List do starego tureckiego znajomego45 dotarł do środowisk ormiańskich, zyskując szeroki rozgłos46 – odegrał istotną rolę М. Шукюров, Конфликт в Нагорном Карабахе. Сборник статей, Баку 1990, s. 106;

И. Алиев, Нагоный Карабах: история, факты, события, Баку 1989, s. 79.

Por. P. Kwiatkiewicz, Przemiany polityczne w Azerbejdżanie. Od republiki radzieckiej do współczesnego państwa, Toruń 2013, s. 69.

Por. К. Имранлы, Создание армянского государства на Кавказе: истоки и последствия, Москва 2006, s. 181.

Б. Грант, Армянский вопрос вчера и сегодня, Ереван 1992, s. 45.

J. Gazda, Armenia i Azerbejdżan – wokół sporu o Górny Karabach, cz. 1, „Przegląd Powszechny” 1989, nr 7–8, s. 92.

A. Pisowicz, Znajomość języka i literatury ormiańskiej w Polsce w XIX i XX wieku, „Przegląd Orientalistyczny” 1999, nr 3–4 (190–191), s. 193.

B. Gębarski, List do starego tureckiego znajomego, „Kierunki” 1961, nr 47, s. 6–7. Por.

Б. Гембарски, Письмо моему старому турецкому знакомому, „Ной” 1994, № 11, s. 5–14.

С. Манукян, Возникновение националистического дискурса и подпольного движения в Армении в начале 1960-х годов, [w:] Е. Герасимова, Южный Кавказ: Территории. История. Люди, Санкт-Петербург 2006, s. 85.

Zbigniew T. Szmurło w procesie odradzania się ormiańskiej świadomości narodowej47. Bohdan Gębarski jest wspominany w różnych publikacjach48, w których podkreślana jest jego pozytywna rola w dążeniu do uznania ormianobójstwa. Jego esej (…) ukazuje bezmiar okrucieństwa dokonanego na Ormianach mordu. List ten nie pozostał bez echa, wywołał odzew elity intelektualnej Armenii (Martirosa Sarjana, Nairy Zarjana, Howhannesa Sziraza, Paruira Sewaka, Sylwii Kaputikjan, Geworga Emina) i innych49.

W 1965 r. w Armenii odbywały się uroczystości upamiętniające 50. rocznicę ludobójstwa dokonanego przez Turków w 1915 r., do których przygotowali się także aktywiści pierwszej podziemnej organizacji – Związku Młodzieży Ormiańskiej – utworzonej w 1963 r. i istniejącej do 1966 r.50 24.04.1965 r. w Erywaniu odbyły się oficjalne, zdaniem społeczeństwa zbyt skromne, uroczystości. Ludzie, głównie studenci, do których przyłączyły się dziesiątki tysięcy mieszkańców51 stolicy, wyszli na ulice, ażeby w sposób pokojowy uczcić ofiary tureckiego ludobójstwa.

Wieczorem tłum otoczył gmach erywańskiej opery, w której odbywały się oficjalne uroczystości. W stronę okien rzucano kamienie. Demonstrujących rozegnała milicja52. Manifestujący żądali (…) zwrotu ziem Armenii i sprawiedliwego rozstrzygnięcia „kwestii armeńskiej”, uwolnienia siedmiu patriotów, jak również przyspieszenia procesu przesiedlenia Ormian z zagranicy i osiedlenia ich w Nachiczewaniu, ponieważ gęstość zaludnienia radzieckiej Armenii osiągnęła poziom krytyczny53. Pokojowy mityng zaskoczył władze, które przeraziła liczba jego uczestników. W marszu żałobnym brało udział 100 tys. osób54, co było wydarzeniem niezwykłym.

A. Pisowicz, op. cit., s. 193.

О. Г. Инджикян, На суд истории, „Известия Академии Наук Армянской ССР. Общественные науки” 1965, № 4, s. 40; К. С. Худаверян, Армянский вопрос – энциклопедия, Ереван 1991, s. 110; Г. П. Хомизури, Социальные потряснения в судьбах народов (на примере Армении), Москва 1997, s. 67, 243, 290; Г. Авагян, Армения и армяне в мире, Ереван 1993, s. 13; С. Манукян, Возникновение националистического дискурса и подпольного движения в Армении в начале 1960-х годов, [w:] Е. Герасимова, Южный Кавказ: Территории. История. Люди, Санкт-Петербург 2006, s. 85; М. Гаспарян, Тучи не могут долго скрывать солнечный свет, Москва 2010, s. 10; The Armenian Genocide, ed. L. Azadian, A. Donoyan, Los Angeles 1987, s. 115.

Z. Jarmulska, 85 rocznica wymordowania Ormian przez Turków (wspomnienie odczytane na grobie Bohdana Gębarskiego przez jego córkę Zofię Jarmulską 24.04.2000 r. w 85. rocznicę wymordowania Ormian przez Turków), http://armenia.republika.pl/genocide/bohdan_ gebarski.html (dostęp 16.09.2013).



Pages:     | 1 || 3 | 4 |   ...   | 5 |


Similar works:

«STUDIA UNIV. “BABES–BOLYAI”, MATHEMATICA, Volume LII, Number 3, September 2007 ¸ BOOK REVIEWS Barry Simon, Orthogonal Polynomials on the Unit Circle, Part 1: Classical Theory, xxv+pages 1-466 (ISBN:0-8218-3446-0), Part 2: Spectral Theory, xxi+pages 467-1044 (ISBN:0-8218-3675-7), American Mathematical Society, Colloquium Publications, Volume 54, Providence, Rhode Island 2005, ISBN:0-8218-3757-5 (set). This monumental two volume treatise contains a comprehensive study of orthogonal...»

«Дискуссия с Редколлегией журнала «Физическое образование в вузах» (Россия) по статье Потехин А. Ф. «Основное уравнение динамики точки в ускоренных системах отсчета» (получена Редакцией журнала в декабре 2004 года) =-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-= From: Nikolay Kalachev...»

«David Hanigan, MS, PhD, EIT Arizona State University School of Sustainable Engineering and the Built Environment Tempe, AZ 85287-3005 DHanigan@ASU.edu www.DHanigan.com EDUCATION Arizona State University Ph.D. Environmental Engineering August 2015 Dissertation Title: Identification of N-Nitrosodimethylamine Precursors to Improve Their Control Committee Members: Paul Westerhoff, Pierre Herckes, Bruce Rittmann University of Missouri – Columbia M.S. Environmental Engineering July 2011 Thesis...»

«GZ: WA 41-Wp 2137 2013/0001 Konsultation 03/2013 Entwurf Anwendungsbereich des KAGB-E/ Auslegung des Begriffs „Investmentvermögen“ § 1 Abs. 1 Satz 1 KAGB-E definiert den Begriff „Investmentvermögen“ und legt damit auch den Anwendungsbereich des KAGB-E fest. Diese Verlautbarung nimmt unter I. Stellung zum Begriff des Investmentvermögens im Sinne des KAGB-E. Unter II. werden häufig gestellte Fragen zum Anwendungsbereich des KAGB-E beantwortet. Der Fragenkatalog soll fortlaufend...»

«This is a summary of the meeting of the Accounting Standards Accounting Forum (ASAF) held in London on 25-26 September 2013. It was prepared by staff of the IASB, and is a high-level summary of the discussions that took place. A full recording of the meeting is available on the IASB website. The meeting was chaired by Hans Hoogervorst, Chairman of the IASB, with Ian Mackintosh, Vice-Chairman of the IASB. ASAF Members attending Kim Bromfield for the South African Financial Reporting Standards...»

«, Mineral Technology Se1'ies No. 17 University of Arizona Bulletin Gems and Precious Stones of Arizona BY FRANK L. CULIN, JR. Entered as second class matter November 23, 1915, at the postoffice at Tucson, Arizona, under the Act of AUb'ust 24.1912. Issued weekly, September to May. PUBLISHED BY THE University of Arizona Bureau of Mines F. Director CHARLES WILLIS, TUOSON, ARIZONA 1916-17 BIBLIOGRAPHY Bauir, Max. Precious stone; translated by L. J. Spencer, illustrat. ed with colored plates; C....»

«VERBRECHEN nach Ferdinand von Schirach sonntags, ab 7. April 2013, 22.00 Uhr 2 Grundlegend neue Verbrechen Vorwort von Redakteur Günther van Endert 3 Stabliste 4 Inhaltsangaben und Besetzung 8 Stilisiert, reduziert, konzentriert Produzentenstatement 9 Kino ist eine andere Kunstform Gedanken von Ferdinand von Schirach 10 Exklusive Videos und Raum für Diskussionen Präsentation auf zdf.de 11 Pressekontakt, Bildhinweis, Impressum z. p r e s s e 29. Januar 2013 Grundlegend neue Verbrechen Vom...»

«AGREEMENT BETWEEN THE EFTA STATES AND SINGAPORE PREAMBLE The Republic of Iceland, the Principality of Liechtenstein, the Kingdom of Norway and the Swiss Confederation (hereinafter referred to as “the EFTA States”), and The Republic of Singapore (hereinafter referred to as “Singapore”), hereinafter collectively referred to as the Parties, CONSIDERING the important links existing between Singapore and the EFTA States, and wishing to strengthen these links through the creation of a free...»

«Empirische Pädagogik 2009, 23 (4), 392-409 © Empirische Pädagogik 2009, 23 (4), 392-409 Zeitschrift zu Theorie und Praxis erziehungswissenschaftlicher Forschung Originalbeitrag Christian Imdorf Die betriebliche Verwertung von Schulzeugnissen bei der Ausbildungsstellenvergabe1 Zusammenfassung: Im Widerspruch zum öffentlichen Diskurs belegt die internationale Forschungslage, dass Schulqualifikationen bei der (Ausbildungs-)Stellenvergabe oft nur zweitrangig sind. Gleichwohl können...»

«BULLETIN OF MARINE SCIENCE. 87(3):687–694. 2011 http://dx.doi.org/10.5343/bms.2010.1101 NOTE COLLECTION OF LARVAL BLUEFIN TUNA (THUNNUS THYNNUS) OUTSIDE DOCUMENTED WESTERN ATLANTIC SPAWNING GROUNDS Barbara A Muhling, John T Lamkin, Joseph M Quattro, Ryan H Smith, Mark A Roberts, Mitchell A Roffer, and Karina Ramírez ABSTRACT Atlantic bluefin tuna, Thunnus thynnus (Linnaeus, 1758), are highly migratory and capable of traversing large distances throughout the North Atlantic Ocean. However, the...»

«All Walks Beyond The Catwalk Presents: Diversity NOW! 2014/15 Project Outline NOW! is the time for CREATIVES to boldly vision a fashion future which steps beyond stereotypes, redefines boundaries and celebrates a wider range of beauty and body ideals in age, size, race and physical ability. A fashion future that empowers and emboldens the viewer and the wearer, envisioning impactful, emotionally considerate, commercially relevant practice in all areas of the industry. Calling Future Creatives....»

«University of Alaska REMOTE TRAVEL SAFETY GUIDE (C) Copyright 2003 University of Alaska Published by the University of Alaska Risk Management Team, c/o Statewide Office of Risk Management, University of Alaska, Fairbanks, Alaska, 99775-5240 UAA UAF UAS SW 907-786-1351 907-474-7889 907-465-6498 907-474-7465 www.uaa.alaska.edu/ehsrms www.uaf.edu/safety www.uas.alaska.edu/facilities_services/safet www.alaska.edu/risksafety y The University of Alaska provides equal education and employment...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.abstract.xlibx.info - Free e-library - Abstract, dissertation, book

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.