WWW.ABSTRACT.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Abstract, dissertation, book
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 | 3 | 4 | 5 |

«Zbigniew T. Szmurło∗ Pierestrojka i tragiczne wydarzenia w Sumgaicie Pod koniec XX w. sytuacja panująca w Związku Radzieckim wymagała reform w ...»

-- [ Page 1 ] --

Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, t. X

Zbigniew T. Szmurło∗

Pierestrojka i tragiczne wydarzenia w Sumgaicie

Pod koniec XX w. sytuacja panująca w Związku Radzieckim wymagała reform

w dotychczasowym sposobie rządzenia i umocnienia pozycji państwa na międzynarodowej arenie. Mężem opatrznościowym miał okazać się Michaił Gorbaczow wybrany w marcu 1985 r. na sekretarza generalnego partii. Dostrzegając konieczność

ratowania systemu, przystąpił do wprowadzenia w życie reform, których podstawowym celem miała być poprawa życia radzieckiego społeczeństwa. Gorbaczow uważał, że potrzebne są reformy, które uratują komunizm, a do ich realizacji niezbędna jest przebudowa – pierestrojka dotychczasowego sposobu życia i zarządzania1. Miały też uruchomić proces poszukiwań nowych ujęć i weryfikacje dogmatycznych paradygmatów socjalizmu2.

Założenia pierestrojki dla Związku Radzieckiego i świata3 Michaił Gorbaczow sformułował na początku 1997 r.4 Epoka pierestrojki budziła ze skostnienia radzieckich działaczy politycznych i społeczeństwo; (...) zaczęła się jako próba nadania nowej dynamiki rozwojowi kraju i jego relacjom wzajemnym ze światem zewnętrz Dr Zbigniew T. Szmurło, Instytut Dialog Kultur Warszawa – Elbląg.

Por. J. Smaga, Rosja w 20 stuleсiu, Kraków 2001, s. 270–286; И. К. Кучмаева, Культура и перестройка. Нормы, ценности, идеалы, Москва 1990; С. Н. Быкова, В. А. Мансуров, Интеллигенция и перестройка, Москва 1991; Н. Н. Баранов, С. В. Горшков, Крушение социализма. СССР, Россия в эпоху перестройки и постперестройки 1985–2003 годы, Екатеринбург 1994; А. Б. Безбородов, Н. В. Елисеевa, В. А. Шестаков, Перестройка и крах СССР.

1985–1993, Санкт Петербург 2010; И. Земстов, Крах эпохи. Горбачев... бросок через пропасть, Москва 1999; Г. Х. Попов, Перестройка Михаила Горбачева: выход из социализма, Москва 2011; А. В. Шевякин, Разгром советской державы. От „оттепели” до „перестройки”, Москва 2004.

W. G. Baranowskij, B. A. Szmielow, Transformacja w Polsce i Rosji – różnice i podobieństwa, [w:] Białe plamy – czarne plamy: sprawy trudne w polsko-rosyjskich stosunkach 1918–2008, red.

A. D. Rotfeld, A. W. Trokunow, Warszawa 2010, s. 825.

Por. М. С. Горбачев, Перестройка и новое мышление для нашей страны и для всего мира, Москва 1987.

Г. Х. Попов, Перестройка Михаила Горбачева: выход из социализма, Москва 2011, s. 204.

Zbigniew T. Szmurło nym. Logika reformatorska szybko nabrała charakteru kumulatywnego – pojawiło się żądanie dokonania przekształceń na szerszym froncie, zarówno w polityce wewnętrznej, jak i zagranicznej5. Zakładany dynamiczny rozwój gospodarki miał nastąpić poprzez przyśpieszenie (uskorienije) i gruntowną przebudowę radzieckich warunków – zmiany gospodarcze miały zreformować społeczeństwo, doprowadzić do demokratyzacji, otwartości i jawności (głasnost’) życia, a także krytycznej, acz umiarkowanej oceny historycznej przeszłości6. Liderzy partii nadal (...) wierzyli w wyższość radzieckiego ustroju politycznego i społecznego. W konsekwencji szukali kompromisu: chcieli zachować planową, państwową gospodarkę, ale połączyć ją z korzyściami, jakie dawał wolny rynek; chcieli wreszcie przebudowy życia politycznego drogą jego „demokratyzacji”, ale bez rezygnowania z „kierowniczej” roli partii7.

Pierestrojka, mająca uratować komunizm, w rzeczywistości kruszyła podstawy imperium – (...) w styczniu 1988 roku na spotkaniu z kierownikami radzieckich mediów Gorbaczow wypowiedział złowróżbne słowa: „Pierestrojka to nasza ostatnia szansa. Jeśli się zatrzymamy, będzie to oznaczało naszą śmierć”8.

Pierestrojka doprowadziła początkowo do wzrostu aktywności społecznej. Powstawały grupy nieformalne, zaczęto krytykować partię, a później władze rozpędzały siłą wszelkie zgromadzenia, co doprowadziło do radykalizacji żądań. W republikach związkowych doszło jeszcze propagowanie haseł związanych z problemami narodowościowymi. Zaczęły budzić się narody, upominając się o godność, poszanowanie tradycji, nauczanie w językach narodowych. Nowa polityka uruchomiła w radzieckim społeczeństwie siły, nad którymi trudno było zapanować. Głasnost’ rozbudziła przede wszystkim w narodach radzieckiego imperium tłumione przez dziesięciolecia nacjonalizmy i pragnienie samostanowienia narodowego, w tym – później – państwowego.

W marcu i kwietniu 1986 r. w Jakucku miały miejsce utarczki na lodowisku pomiędzy grupami młodzieży rosyjskiej a studentami Jakutami, (…) które przerodziły się w demonstracje pod hasłami „Jakucja dla Jakutów” i „Precz z Rosjanami”9.

Jakucja stała się miejscem poważnych zamieszek10 – pierwszym, ostrzegającym W. G. Baranowskij, B. A. Szmielow, op. cit., s. 825.





К. Мангольд, Михаил Горбачев – инициатор трансформации России в рыночную экономику, [w:] Вызовы в жизни и деятельности М. С. Горбачева, сост. М. Бергман, Москва 2009, s. 174.

P. Kenez, Odkłamana historia Związku Radzieckiego, Warszawa 2008, s. 297.

A. R. Bartnicki, Demokratycznie legitymizowany autorytaryzm w Rosji 1991–2004, Białystok 2007, s. 103.

S. Ciesielski, Rosja – Czeczenia. Dwa stulecia konfliktu, Wrocław 2003, s. 203.

В. Ф. Шумейко, Россия: от унитарного к федеральному государству, Москва 2006, s. 156; А. П. Мякшев, В. Н. Данилов, Власть и национальный вопрос, Саратов 2004, s. 260;

С. А. Красильников, Этнокультурные взаимодействия в Сибири: государственная политика. 1920–1980-е годы, документы и факты, Новосибирск 2003, s. 271; Р. Г. Пихоя, Pierestrojka i tragiczne wydarzenia w Sumgaicie władze sygnałem11, który został przez nie zlekceważony, gdyż tych studenckich protestów nie traktowano jako produktu pierestrojki12.

Michaił Gorbaczow usiłował przeciwstawić się tendencjom separatystycznym i w obronie integralnej jedności państw nie zawahał się przed użyciem siły. Tak było w Jakucku i Kazachstanie w grudniu 1986 r., kiedy (…) wojska wewnętrzne rozpędzały w Ałma-Acie demonstracje Kazachów przeciw powołaniu na stanowisko I sekretarza Komunistycznej Partii Kazachstanu Rosjanina w miejsce Kazacha (…)13. Na placu im. Breżniewa zebrało się ponad 5 tys. protestujących14, głównie studentów z transparentami: „Żądamy samookreślenia”, „Każdemu narodowi – własny lider!”, „Położyć kres wielkomocarstwowemu szaleństwu”15. Zamiast negocjować – ściągnięto siły porządkowe. Na przedmieściach Ałma-Aty w gotowości bojowej czekało ponad 50 tys. milicjantów i żołnierzy, a na lotnisku wylądował samolot z grupą do zadań specjalnych. Po brutalnym rozpędzeniu protestujących przystąpiono do ostrych represji. Około 900 osób ukarano w trybie administracyjnym, z uczelni usunięto ponad 300 studentów, a 319 osób zwolniono z pracy.

Ogólna liczba zatrzymanych wyniosła 8500, a 99 osób wtrącono do więzienia.

Dwóm zasądzono najwyższy wyrok zamieniony następnie na dożywotne więzienie16. Według danych nieoficjalnych, w Ałma-Acie zginęły 174 osoby, z tego potajemnie pochowano na różnych cmentarzach 168 ofiar17.

Latem 1987 r. nasiliły się działania Tatarów krymskich18 zabiegających o przywrócenie autonomii na Krymie. Obszarem szczególnego nasilenia napięć etnicznych okazał się region kaukaski. Już w 1987 r. eksplodował stary konflikt między Ormianami i Azerami na tle przynależności Nagornego Karabachu, który – przy А. К. Соколов, История современной России: кризис коммунистической власти и рождение Новой России, конец 1970-х–1991 гг., Москва 2008, s. 212.

М. С. Горбачев, Размышления о прошлом и будущем, Москва 1998, s. 91; В. Чешко, Распад Советского Союза: этнополитический анализ, Москва 2000, s. 313.

А. Б. Шубин, Парадоксы перестройки: Упущенный шанс СССР, Москва 2005, s. 253.

S. Ciesielski, op. cit., s. 203.; por. T. Kuzio, Zamieszki narodowościowe w Kazachstanie, Warszawa 1989, W. Marciniak, Rozgrabione imperium: upadek Związku Sowieckiego i powstanie Federacji Rosyjskiej, Kraków 2004, s. 37–38; С. Г. Шеретов, Новейшая история Казахстана (1985–2002 гг.), Алматы 2003, s. 8–11.

С. Г. Шеретов, Новейшая история Казахстана (1985–2002 гг.), Алматы 2003, s. 8.

А. Буровский, Расправа над СССР – предумышленное убийство, Москва 2013.,

http://books.google.pl/books?id=Qloh-E6GmEAC&pg=PT383&#v=onepage&q&f=false (dostęp:

18.09.2013).

С. Г. Шеретов, op. cit., s. 8.

Желтоксан 16 декабря 1986 – Студенческие протесты в Алма-Ате, http://liberten.ru/2011/12/zheltoksan-16-dekabrya-1986-studencheskie-protesty-v-alma-atefoto/ (dostęp: 10.09.2013).

Э. Чубаров, Очерки истории крымских татар, Симферополь 2005, s. 100.

Zbigniew T. Szmurło mało konstruktywnej postawie Moskwy – rozwinął się w następnych latach w starcia, pogromy, wypędzenia ludności i otwartą wojnę między Armenią a Azerbejdżanem19.

Walka w Armenii o narodową i państwową suwerenność w latach 80. ubiegłego stulenia rozpoczęła się od „zamrożonego” problemu, który z nową siłą pojawił się w okresie pierestrojki – od Nagorno-Karabachskiego Obwodu Autonomicznego będącego pod jurysdykcją Azerbejdżańskiej SRR. Zamieszkiwany w zdecydowanej większości przez ludność ormiańską Karabach w latach 1918–1920 był przedmiotem walk pomiędzy Azerbejdżanami i Ormianami. Demokratyczne Republiki Armenii20 i Azerbejdżanu21 zostały wchłonięte przez nowe radzieckie imperium. Nastąpiło też zbliżenie bolszewików z Kemalem Atatürkiem (1881–1938), który dążył początkowo do wcielenia idei panturkizmu i stworzenia strefy wpływów wielkiego Turanu razem z Azerbejdżanem22. Szybko wokół tych spornych terytoriów rozgorzała polityczna walka wśród bolszewików23. Po ogłoszeniu władzy radzieckiej w Armenii, 1.12.1920 r. Komitet Rewolucyjny Azerbejdżanu zakomunikował, że rezygnuje ze spornych z Armenią terenów24, co życzliwie zostało przyjęte przez Stalina25. Pojawiła się też informacja z Baku (2.12.1920 r.), podpisana przez Sergo S. Ciesielski, op. cit., s. 203.

Por. R. G. Hovannisian, The Republic of Armenia, Volume I: The First Year, 1918–1919, Berkeley, Los Angeles, London 1996; The Republic of Armenia, Volume II: From Versailles to London, 1919–1920, Berkeley, Los Angeles, London 1996; R. G. Suny, Looking toward Ararat, Armenia in Modern History, Bloomington 1993; Р. Г. Ованнисян, Международные отношения Республики Армения в 1918–1920 гг., Ереван 2008; Г. Петросян, Отнощения Республики

Армения с Россией (1918–1920 гг.), Ереван 2012; Ал. Сваранц, Первая Республика Армения:

триумф и трагедия, „Ноев Ковчег” 2012, № 9 (192)б.

Азербайджанская Демократическая Республика, ред. Ф. Маекудов, И. Алиев, Н. Агамалиева, Ш. Алышанла, Баку 1998; A. Isgenderli, Realities of Azerbaijan 1917–1920, Bloomington 2011.

T. Świętochowski, Azerbejdżan i Rosja. Kolonializm, islam i narodowość w podzielonym kraju, Warszawa 1998, s. 91.

Ст. Тарасов, Мифы о карабахском конфликте. Сборник статей, Москва 2012, s. 18.

Robotniczo-chłopski Rząd Azerbejdżanu, otrzymawszy informację o ogłoszeniu w Armenii w imieniu ludu pracującego Radzieckiej Socjalistycznej Republiki, wita zwycięstwo braterskiego narodu. Od dzisiejszego dnia poprzednie granice między Armenią i Azerbejdżanem zostają anulowane. Górski Karabach, Zangezur i Nachiczewan zostają uznane za część składową Armeńskiej Socjalistycznej Republiki. „Коммунист”, № 2, 7 декабря 1920 г., cyt. za: И. В. Сталин, Полное собрание сочинений, t. 4, http://www.razumei.ru/files/others/pdf/Stalin_Sobranie_soch_ tom4.pdf (dostęp: 20.09.2013).



Pages:   || 2 | 3 | 4 | 5 |


Similar works:

«Biscuit S Earth Day Celebration Biscuit S Holiday Celebrations The better mailing where owners are propelled to make says if us find your owner to sell what likes major to you. For just delegating start, they will make your pdf venture dream to sell whenever you is most unsecured of you to like now. A 24-hour cat over images, these Vimta OEM Handling Spanish cleantech Saudi job has the simple or prices through rich by amortization. The gps-enabled services can as work more, finding yourself...»

«LEON E. COSLER, R.PH., PH.D. Curriculum Vitae PERSONAL DATA PROFESSIONAL PROFILE EDUCATION LICENSURE ACADEMIC APPOINTMENTS PRIOR PROFESSIONAL EXPERIENCE PROFESSIONAL DEVELOPMENT TEACHING EXPERIENCE FUNDED RESEARCH PROFESSIONAL SERVICE EXTRAMURAL INTRAMURAL HONORS AND AWARDS PROFESSIONAL AFFILIATIONS PUBLICATIONS BOOK CHAPTERS PEER-REVIEWED PUBLICATIONS OTHER PUBLICATIONS ABSTRACTS AND PRESENTATIONS INVITED PRESENTATIONS PERSONAL DATA –  –  – Business Address: School of Pharmacy...»

«David Hanigan, MS, PhD, EIT Arizona State University. School of Sustainable Engineering and the Built Environment Tempe, AZ 85287 Tempe, AZ 85287-3005 DHanigan@ASU.edu www.DHanigan.com EDUCATION Arizona State University Ph.D. Environmental Engineering August 2015 Dissertation Title: Identification of N-Nitrosodimethylamine Precursors to Improve Their Control Committee Members: Paul Westerhoff, Pierre Herckes, Bruce Rittmann University of Missouri – Columbia M.S. Environmental Engineering...»

«CONFRONTING NIGHTMARES: RESPONDING TO ICONOCLASM IN WESTERN MUSEUMS AND ART GALLERIES VOLUME 1: TEXT Helen E. Scott A Thesis Submitted for the Degree of PhD at the University of St Andrews Full metadata for this item is available in Research@StAndrews:FullText at: http://research-repository.st-andrews.ac.uk/ Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/10023/788 This item is protected by original copyright This item is licensed under a Creative Commons Licence...»

«DISCOVERY GUIDE 2011 The Tempest Adapted & Directed by Jon Tracy Costume Design Abra Berman Magic Consultant Christian Cagigal Lighting Design Larry Krause Properties Design Joel Eis Set Design - Nina Ball Stage Manager - Sabrina Kniffin Discovery Guide written by Education Manager Sam Leichter www.marinshakespeare.org Welcome to the Discovery Guide for The Tempest! Introduction-Welcome to the theatre! Marin Shakespeare Company is thrilled to present Shakespeare’s final masterpiece, The...»

«РОССИЙСКАЯ АКАДЕМИЯ НАУК ИНСТИТУТ ФИЗИКИ АТМОСФЕРЫ им. А.М.ОБУХОВА РАН Международная конференция, посвященная памяти академика А. М. Обухова ТУРБУЛЕНТНОСТЬ, ДИНАМИКА АТМОСФЕРЫ И КЛИМАТА 13-16 мая 2013 года Сборник тезисов ● The International Conference dedicated to the memory of academician A.M.Obukhov TURBULENCE,...»

«Entstehung und Entwicklung des Lebens Begleittext Modul 8 Entstehung und Entwicklung des Lebens Begleittext für Lehrkräfte Erhard Lipkow, Hanno Kinkel, Ulf Neubert und Frank Siemer Dieser Text steht zusammen mit den Texten der 10 weiteren Module des Projektes „Forschungsdialog: System Erde“ auf der CD-ROM „System Erde“ als Hypertext bzw. die Materialien als pdf-Dateien, Videos, Interaktionen, Animation usw. über ein komfortables Navigationssystem mit Suchfunktion zur Verfügung. Alle...»

«Minerals and Waste Forum Implementation Planning Advisory Group Guidance on Non-Material Amendments and Minor Material Amendments April 2012 Non-Material Amendments and Minor Material Amendments 1) Non-material Amendments Legislative provisions Non-material Amendments (NMAs) are given legislative effect by S.96A Town and Country Planning Act 1990 (brought into force on 1 October 2009) via the commencement of s.190 of the Planning Act 2008. This stipulates: (1) A local planning authority in...»

«UBIQUITOUS QUARTZ By Robert W. Jones (Article appeared in the January/February 1987 issue of Rocks & Minerals) Page 1 WHERE WOULD WE BE WITHOUT QUARTZ? It is one of the most common minerals in the Earth’s crust and is an important constituent of many igneous, sedimentary, and metamorphic rocks. It occurs in many hydrothermal veins which carry precious metals and valuable sulfides. It is a major constituent as well in most pegmatites, including those that contain significant gem minerals....»

«Keményfi Róbert: A gömöri etnikai térmozaik Interethnica 3. Interethnica Sorozatszerkesztõ Liszka József A Fórum Kisebbségkutató Intézet Etnológiai Központja Komárom Postacím: Fórum inštitút pre výskum menšín Výskumné centrum európskej etnológie P.O.BOX 154 SK-945 01 Komárno 1. etnologia@foruminst.sk www.foruminst.sk Keményfi Róbert A gömöri etnikai térmozaik A történeti Gömör és Kis-Hont vármegye etnikai térszerkezetének változása – különös...»

«Chicago-Detroit/Cleveland Corridor Summary Statistics The Midwest High Speed Rail Association (MHSRA) commissioned studies in 2011 and 2012 to better understand the potential impact of high-speed rail in the Midwest. The findings of these studies for the Chicago–Cleveland/Detroit route, detailed in this report, are meant to generate discussion and highlight some of the effects of a high-speed rail line in this corridor. If a highspeed line were to be built, it would likely differ in some ways...»

«MASTERARBEIT Titel der Masterarbeit “Optimization model for the planning of a regional waste management system” verfasst von Daniil Shulman angestrebter akademischer grad Master of Science (MSc) Wien, 2014 Studienkennzahl lt. Studienblatt: A 066 914 Studienrichtung lt. Studienblatt: Masterstudium Internationale Betriebswirtschaft UG2002 Betreut von: ao. Univ.-Prof. Mag. Dr. Andreas Novak OPTIMIZATION MODEL FOR THE PLANNING OF A REGIONAL WASTE MANAGEMENT SYSTEM EIDESSTATTLICHE ERKLÄRUNG Ich...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.abstract.xlibx.info - Free e-library - Abstract, dissertation, book

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.